TRASA WEŁTAWSKA

naplavka zimą zimowy spacer po pradze co zwiedzać

Zwiedzacie Zamek Praski, Stare Miasto, Malą Stranę…Sprawdźcie też bulwary nad Wełtawą. Oto propozycja trasy: z Wyszehradu – na Aleję Narodową…

Reaguję na pytanie zwiedzających: Mamy zaliczone evergreeny, najważniejsze zabytki, włącznie z Wyszehradem, co jeszcze zwiedzić w Pradze? Najczęściej wszyscy, którzy na Wyszehrad dotarli wracają do metra i jadą znów do centrum. To moim zdaniem błąd – trzeba z Wyszehradu zejść w dół, opuścić mury cytadeli i zacząć spacer po praskich bulwarach. Trasę tą (w formie GRY MIEJSKIEJ z zadaniami) przeszli ostatnio moi znajomi i z moich porad byli bardzo zadowoleni. Zapraszam więc do wirtualnego spaceru, który z powodzeniem można potem odtworzyć w Pradze – z jeszcze lepszymi efektami, bo w rzeczywistości…

trasa w pradze zwiedzanie nad wełtawą

1. Skała Wyszehradzka – tunel wyszehradzki

Z góry, z punktu widokowego na Wyszehradzie chyba nie wygląda tak złowieszczo jak z dołu. Trzeba sobie uświadomić, że Skała Wyszehradzka, w okresie romantyzmu i budzenia się tożsamości narodowej, była wdzięcznym tematem i scenografią do snucia legend (nawet tych naciąganych kulturowych remiksów i historii wyssanych z palca). Kiedy się okazało, że trzeba w niej na początku XX-wieku wydrążyć tunel, by komunikacja miała w końcu większy sens (wcześniej trzeba było masyw opływać) – dla patriotów był to szok. To tak jakby ktoś chciał drążyć tunele na Wawelu. No może trochę przesadzam. Tunel zaczął działać w 1904, od 1910 wpuszczono do niego tramwaje. Stał się w jakiś sposób symbolem rozwoju miasta – z jednej strony otworzył drogę do południowych osad: Podoli, Branik, z drugiej strony modernizacja doprowadziła do zaniku starego, spokojnego życia (np. osada Podskalí – lekko wyżej w kierunku kolejnych mostów). Planowana jest budowa specjalnej „ławki”, która umożliwi okrążenie skały (dla pieszych i rowerów). Pozostaje tylko wyobrażenie pracy przewoźnika – jakiegoś połączenia człowieka i wełtawskiego wodnika, który za małą opłatą transportował ludzi pod skałą…(Prażanie mieli okazję spróbować jak to było, w czasie remontów tunelu w latach 80-tych).

Ciekawostka: w tym miejscu Wełtawa jest najgłębsza w granicach miasta – 13 m. Według legendy płytką rzekę pogłębił w tym rejonie relikwiarz św.Longina, który wrzucili do wody husyci, w czasie plądrowania Wyszehradu.

praha praga most kolejowy wyszehrad zwiedzanie miasta

fot.K.Stanik

2.Most kolejowy pod Wyszehradem

Tuż obok most – Most kolejowy, bardziej chwytliwej nazwy się nie dorobił, ale wierzcie mi: to nie jest zwykły most. Malownicze miejsce ma też „infrastrukturę” dla zakochanych…Więcej o nim napisałem w tym wpisie, nie będę się więc powtarzał.

3. Kubistyczne domy

Zanim odejdziecie na dobre w kierunku centrum – nie zapominajcie o tym, że Praga słynie z kubizmu. Pod Skałą Wyszehradzką znajdują się przykłady tego stylu, potem kilka kroków dalej – pod Mostem kolejowym. Zapraszam do 2 odcinków serialu kubistycznego, w którym opisałem kubizm pod Wyszehradem: odcinek 1 i odcinek 5. Warto zwrócić uwagę, jak architektura jest wkomponowana w nabrzeże. Nic nie zasłania Wyszehradu – to on jest tu najważniejszy. Nie musicie się zbytnio wysilać, żeby odnaleźć architekturę „ostrych krawędzi” – szczególnie Kovařovicova vila przy samym Moście kolejowym – jest tak piękna, wyraźna i czysta, że nie sposób ją minąć.

praha praga zwiedzanie co zobaczyć architektura kubizm kubistyczny szlak

4. Náplavka

Stojąc na Moście kolejowym – bez trudu znajdziecie bulwar, który ciągnie się w kierunku centrum. To Rašínovo nábřeží lub Náplavka. Zdjęcia, które dołączam do wpisu mają wybitnie zimowy charakter, zrobiłem je kilka tygodni temu – ale ta część miasta kojarzy się z upalnym latem. Nie ma (w ostatnich 2-3 sezonach) bardziej obleganego miejsca, niż ten kilometrowy bulwar nad Wełtawą. W ciepłe, wiosenne i letnie noce trudno znaleźć tu choć kawałek miejsca do siedzenia i moczenia nóg, ale fani nocnego życia będą zachwyceni. Koncerty na żywo, w sobotę rozchwytywane targi regionalne, festiwal piwa, wszelkiego rodzaju alternatywne wydarzenia (wystawy, giełdy płyt winylowych), nie wspominając już o słynnym wyścigu wioślarskim o nagrodę burmistrza Pragi (Primátorky, w tym roku 5-7.6). Zimą możecie tu skorzystać z łaźni (to nie żart), idąc dalej dotrzecie do restauracji Vltava, która zwykle obrywa najbardziej przy każdej powodzi. W sezonie zimowym Náplavka jest raczej opustoszała, ale na Vltavę i ciepło w jej wnętrzach zawsze możecie liczyć. Nie tylko: warto zasiąść przed wejściem i podziwiać widoki, stąd bez problemu widać Zamek Praski. Latem nie będzie już tak spokojnie: jak to wygląda wtedy? Na barkach, łodziach i na samym bulwarze zabawa trwa do białego rana.

pomnik palackiego w pradze zwiedzanie miasta poza szlakiem

5. Plac i Most Palackiego 

František Palacký to na tyle ważna postać, że możecie na chwilę opuścić poziom bulwaru i wznieść się lekko wyżej. Zróbcie to na wysokości kolejnego mostu – bo to Most Palackiego właśnie. Palacký to „ten hipster z bokobrodami na tysiącówce”, a tak na poważnie: jedna z najważniejszych postaci czeskiego odrodzenia narodowego. Historyk i polityk przede wszystkim. Jego pomnik łatwo odnaleźć: to jeden z największych monumentów w Europie – opus magnum Stanislava Suchardy (odsłonięty w 1912). Niestety – nie trzeba być historykiem sztuki, żeby zauważyć, iż dzieło jest umiejscowione niefortunnie (były plany by postawić je obok Rudolfinum). Wielu Prażan nie wie nawet, że taki pomnik się w ich mieście znajduje. Warto przyjrzeć się dynamice 9-metrowego monumentu: na samym dole upadłe anioły i dwugłowe postaci, jakby nie mogły podnieść się z ziemi. Na środku siedzi zamyślony „ojciec narodu”, nad nim monumentalna postać kobiety z brązu – to alegoria Historii, do której wspinają się następne postaci ludzkie. Upadek, ale także powstanie narodu, który uczy się na własnej historii. Nic dziwnego, że Niemcy (w czasie Protektoratu) pomnik zdemontowali.

Jeśli spojrzysz w prawo od pomnika, lekko po przekątnej – zobaczysz dwie dziwnie wyglądające „wieże” – bardziej przypominające betonowe skrzydła (z pozłoconymi końcówkami). To benedyktyński klasztor Emaus. Jego oryginalne (mniej progresywne) wieże zostały zniszczone w czasie największego nalotu na Pragę w jej historii. O dziwo chodzi o nalot aliantów. Jeśli odwrócisz się z powrotem w kierunku Wełtawy zobaczysz Most Palackiego, który również poważnie ucierpiał w Środę Popielcową 14.2.1945. Ponieważ właśnie minęło 70 lat od tego wydarzenia, słów kilka na ten temat. Prawdopodobnie alianci pomylili Pragę z Dreznem, którego zagłada odbyła się dzień wcześniej. Amerykańskie B-17 Flying Fortress zrzuciły 152 tony bomb na gęsto zaludnione dzielnice Pragi:  Nusle, Pankrác, Plac Karola, Vršovice, Radlice, Wyszehrad, Vinohrady i inne. Zginęło 701 osób. Nie zniszczono w czasie nalotu żadnego strategicznego celu. Był to najtragiczniejszy nalot bombowy w historii miasta. W miejscu jednego ze zniszczonych domów, po dekadach stanął Tańczący Dom, ale to już następny przystanek na trasie.

Ciekawostka: Plac Palackiego był swego czasu praskim Hyde Parkiem – można tu było organizować zgromadzenia publiczne, bez potrzeby zgłaszania ich wcześniej odpowiednim organom. Pod zapomnianym pomnikiem ojca narodu podobno często schodzili się skinheadzi.

trasa zwiedzania pragi tańczący dom w pradze ginger i fred gdzie w pradze znaleźć spacer

6. Tańczący Dom

Wszyscy chcą go wypatrzeć z oddali – po co się męczyć – trzeba po prostu pod niego podejść. Partner z partnerką, Ginger i Fred, architektura taneczna…Spokojnie panowie! Pod spódnicą tancerki traficie tylko na betonowy sufit…Tańczący Dom, w czasie otwarcia w 1996, budził wielkie kontrowersje: przecież to bardzo odważna realizacja w miejscu, gdzie Praga szczyci się przepięknymi kamienicami z początku XX wieku. Aż do momentu, kiedy otrzymał główne wyróżnienie tygodnika Time – za design…Wtedy jego istnienie przełknięto. Stał się szybko turystyczną ikoną nowej Pragi.

Vlado Milunić i Frank O.Gehry – to architekci, którzy są odpowiedzialni za tą kontrowersję. Większość z was z pewnością kojarzy Gehrego, ale to Milunić (czeski architekt z korzeniami chorwackimi) był człowiekiem, który idee Tańczącego domu wymyślił. Milunić i…Havel – tak jest!  Václav Havel poznał się z Miluniciem w połowie lat 80-tych, kiedy architekt pracował nad rozdzieleniem jego mieszkania (dosłownie tuż obok miejsca, gdzie teraz stoi Tańczący dom…Havel mieszkał pod nr 2000/78, dziś jest to kamienica „ściana w ścianę” z kontrowersyjną realizacją). Razem zastanawiali się, cóż mogłoby stanąć w miejscu po domu zniszczonym przez aliancki nalot w 1945. Myśleli o bibliotece, z kawiarnią, salą teatralną – Havel chciał mieć obok swojego mieszkania kolejne centrum kulturalne, które przedłuży nadwełtawską linię instytucji kultury: od Rudolfinum, poprzez Teatr Narodowy, galerię Mánes (tak na marginesie: to kolejny pomysł na trasę, klucz do zwiedzania).

Stało się inaczej. W 1992 roku parcelę kupiła holenderska ubezpieczalnia Nationale Nederlanden (znów na marginesie – europejskie ubezpieczalnie mogą się poszczycić długimi tradycjami w rozwoju praskiej architektury). Stąd do dziś Tańczący Dom ma charakter przede wszystkim biurowy (choć mieści się tam również galeria, restauracja i punkt widokowy).

Ten ruch „swingującego” budynku to w jakimś sensie alegoria szalonych, euforycznych lat 90-tych, szczególnie ich pierwszej połowy. Milunić chciał jeszcze większej ingerencji budynku w przestrzeń nad skrzyżowaniem, by pokazać dynamikę czeskiego społeczeństwa, które po latach marazmu ruszyło z werwą do przodu. Dla mnie osobiście taniec wyrażony w projekcie, to symbol tej rozbawionej, rozbuchanej, podkręconej narkotykami Pragi pierwszej połowy lat 90-tych. Nad Wełtawę zawitała wolność. Brano ją garściami. Do utraty tchu…

Ciekawostka: Gehry przyjął zaproszenie do współpracy bez mrugnięcia okiem. Miał powiedzieć, że dla „kraju, który dał Ameryce Jaromíra Jágra – zrobi wszystko”. Kibice NHL wiedzą o co chodzi – najlepszy czeski hokeista grał wtedy w Pittsburgh Penguins. Gehry urodził się w Toronto, w rodzinie polskich Żydów, nic więc dziwnego, że kanadyjską miłość do hokeja wyraża także w swojej sztuce. Zaprojektował trofeum wręczane zwycięzcom World Cup of Hockey. W swoim biurze zorganizował ligę hokejową FOG – Frank Owen Gehry. Na początku lat 90-tych projektował meble. Nadawał im nazwy zaczerpnięte z hokejowego słownika. Krótko mówiąc: w kraju, gdzie hokej jest najważniejszym sportem – poczuł się jak w domu.

Ciekawostka 2: w 2013 roku Tańczący dom kupił Václav Skala, magnat w branży nieruchomości. Cena: 13,35 mln euro. Tańczący dom może się wkrótce stać chronionym zabytkiem.

praga vaclav havel zwiedzanie miasta przewodnik po pradze co zobaczyć

7. Plac Jiráska

Tuż obok Tańczącego domu pomnik Aloisa JiráskaMały placyk również nosi jego imię. Autor powieści historycznych, ale także polityk. Często można usłyszeć, że to czeski Sienkiewicz. Sienkiewicz i Jirásek to były postaci, których losy w tamtym czasie mocno się przeplatały, choć w pewnym momencie to Czech był w cieniu Polaka – powieści Sienkiewicza cieszyły się wielką popularnością przed I wojną. Kiedy Sienkiewicz w 1905 roku dostał Nobla, Czesi byli pewni, że Jirásek również wkrótce go otrzyma. Wielokrotnie zgłaszali jego kandydaturę – bez rezultatu. Jak twierdziła krytyka – pewnie z zazdrości – powieści Jiráska charakteryzowały się tym, że były bardziej skomplikowane od „Potopu” i „Ogniem i mieczem”, szczególnie te z nurtu husyckiego (przytaczam za P.Kosatíkiem i jego „Czeskimi snami”). Raz jeszcze zwróćcie uwagę jak piękne są tu kamienice – nic więc dziwnego, że Tańczący dom budził kontrowersje. Od Placu Jiráska (i mostu, któremu również patronuje pisarz) rozpoczyna się już Masarykovo nábřeží. 

piękne domy w pradze secesja zwiedzanie miasta co zwiedzić w pradze latem

8. Masarykovo nábřeží: Hlahol, galeria  Mánes, Goethe Institut…

Zaryzykuję, że bulwar Masaryka w Pradze to miejsce, gdzie mieści się najwięcej – najpiękniejszych, zachwycających kamienic, skoncentrowanych na tak małym obszarze. Nic dziwnego, że taki tu przepych – parcele tuż przy Teatrze Narodowym zobowiązywały i nobilitowały. Króluje secesja – chcesz poczuć klimat początku XX wieku w Pradze – musisz się tu pojawić. Przepiękny Dom Hlahol – siedziba chóru. Nad wejściem mitologiczny, cudowny Feniks – specjalnie nie podaję adresów, żebyście mieli trochę frajdy z poszukiwaniem konkretnych punktów. Nie jest to trudne. Przepiękne elementy same przyciągają wzrok. Perełką jest też siedziba Goethe Institut. Po drugiej stronie ulicy – zmiana klimatu: funkcjonalistyczna galeria Stowarzyszenia Artystów Máneszbudowana w miejscu, gdzie stały kiedyś młyny. Otakar Novotný – autor projektu – w latach 1928-30 wykorzystał ten fakt i zachował charakter dawnego miejsca. Przerzucił nad Wełtawą żelbetowy most (chodzi o prawą odnogę Wełtawy opływającą w tym miejscu Wyspę Słowiańską) i na nim postawił prostą bryłę z wielkimi przeszkleniami (największe w Pradze lat 30-tych). Biały kolor kontrastuje (ale też w pewnym sensie współgra) ze stojącą obok, „cebulowato” zakończoną wieżą ciśnień. Miejsce czyste i harmonijne – oddziałujące kontemplacyjną atmosferą. Szkoda tylko, że tak często popada w ruinę. Czasami kończy się nawet ogłoszeniem stanu awaryjnego. Na szczęście galeria jest teraz świeżo po remoncie – niestety nic nie wskazuje na to, żebyśmy mogli w krótkim czasie oczekiwać w niej ciekawych wystaw. Miejsce jest bardzo zadłużone i ostatnie wydarzenia, które się tam odbywają, mają charakter czysto komercyjny – pokazy mody, autosalon. To w jakimś sensie stała dla Mánesu sytuacja: od początku istnienia próbowano spłacać długi, wynajmując przestrzeń dla innych podmiotów.

praskie bulwary co zwiedzać w pradze sztuka architektura trasa zwiedzania pragi

9. Nowa Scena Teatru Narodowego

I jesteśmy już pod Teatrem Narodowym. Nie będę wysyłał was do (owszem zacnego) starego budynku TN. Kiedy tylko wkroczycie na piazettę Národního divadla nie będziecie w stanie oprzeć się wrażeniu, że wkroczyliście w inną epokę. Spłynie na was cały spleen lat 80-tych. Jeśli to przetrwacie, będzie już tylko lepiej. Bo oto wielki ekran z luksferów wciągnie was do swojego wnętrza: to Nowa Scena Teatru Narodowegoszczegółowe informacje o niej znajdziecie w tym wpisie. 

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

10. Pomnik Kafki w Pradze – GŁOWA

Napisałem ostatnio, że Aleja Narodowa to niedoceniane miejsce, a przecież tak piękne. Oczywiście Národní kojarzy się z Aksamitną Rewolucją, kawiarnią Slavia, Teatrem Narodowym. Wspomniałem o Slavii, ale przecież kryje się tu tyle kawiarni, że człowiek pewnie by się wykończył, gdyby w każdej z nich chciał wypić po jednym „presso”. Aleją Narodową zajmę się pewnie jeszcze nie raz – na tej trasie przeprowadzam was od razu na skrzyżowanie z ulicą Spaleną. Łatwo się zorientować: fasady domów zamieniają się nagle w bryły domów handlowych. Ten pierwszy, na rogu, to dom handlowy „Maj” (Dziś „My”), który opisywałem przy Pradze komunistycznej. Musicie go minąć. Po lewej stronie, tam gdzie kiedyś znajdowało się „upadłe” wejście do metra, dziś stoi dumnie najświeższe praskie centrum konsumpcji – dom handlowy Quadrio. Ale nie o zakupy tu chodzi. Moi znajomi właśnie w tym miejscu zakończyli trasę wełtawską: przy najnowszym dziele Davida Černego. Chodzi o głowę Franza Kafkiwszelkie szczegóły dot. właśnie tego monumentu – znajdziecie tutaj. To 10 punkt – końcowy. Mało wodny? Mało wełtawski? Uważny czytelnik Kafki wie, że miała ona dla niego znaczenie. Przekonacie się sami – otwórzcie pod Kafką „Historię pewnego pojedynku”…Wasz pojedynek z trasą wełtawską można tu uznać za zakończony…

cerny kafka głowa głowica instalacja sztuka współczesna w pradze

Jedna odpowiedź to “TRASA WEŁTAWSKA”

  1. […] kawiarni wejście na taras widokowy (pod „głowicą”) za darmo. Nie będę pisał o Tańczącym Domu – bo zrobiłem to już tu – zapraszam, przypominam tylko, że oprócz wspomianego tarasu, kafejki, restauracji, znajduje się tu też […]

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: