PASAŻE STAROMIEJSKIE (ALTERNATYWNA TRASA NA STARYM MIEŚCIE)

staromiejskie pasaże alternatywne zwiedzanie

Zgub się na Starym Mieście. Zgub tłumy i odkryj miejsca, o których nie piszą w przewodnikach. 

Już wkrótce, bez względu na to, czy będzie to długi weekend, czy nie – zwiedzanie Starego Miasta w Pradze stanie się uciążliwe. Szczególnie zwiedzanie tzw. traktu królewskiego. W odcinku staromiejskim jest to trasa od Domu Miejskiego, przez Rynek Staromiejski, ulicę Karlovą, aż do Mostu Karola. Możecie sobie wyobrazić, że większość turystów wybiera właśnie ten szlak. Nie twierdzę, że będąc w Pradze macie odpuścić te miejsca, ale warto znać sposoby na zgubienie tłumów. Jeśli mówię: pozwólcie sobie samym na odrobinę niepewności, to tylko dlatego, żebyście doświadczyli na własnej skórze, jak łatwo w Pradze znaleźć się w zacisznym, ustronnym, pięknym i magicznym miejscu. Za rogiem, na sąsiedniej ulicy – tysiące osób będzie zmierzać utartą ścieżką. Prawdziwe piękno Starego Miasta, jego magię – musicie jednak odkrywać tuż obok, w niekończących się staromiejskich pasażach, wąskich uliczkach, przejściach przez podwórza, które znają tylko miejscowi. Jeśli trakt królewski to tętnica – zaproponowana tu trasa to spacer po żyłach i żyłkach tego „układu krwionośnego” miasta. Niech was nie dziwi nomenklatura, pisałem już o tym przy okazji nowomiejskich pasaży. 

Angelo Maria Ripellino w swoim opus magnum „Praga magiczna” o starych praskich pasażach napisał: „Kawałek naszego ja pozostał w przejściach i pasażach, które tworzą w centrum Pragi splot meandrujących uliczek, w ten sposób, że przechodzień który zna ten labirynt, nie musi wychodzić na światło dzienne. Na Starym Mieście nie przestawaliśmy błądzić w tych uliczkach, przejściach, podwórzach, ścieżkach, przez które ledwo można przejść, galeriach pachnących średniowieczem, zniszczonych, wąskich szczelinach, w którym miałem wrażenie, że utknąłem w szyjce butelki”. 

Niech to będzie najlepsze zaproszenie, to podjęcia wyzwania…

1. Dom Keplera – Dom Pod Francuską Koroną 

Po przejściu najbardziej ruchliwego przejścia dla pieszych na Placu Krzyżowców…zastanawiasz się pewnie: Co ja tu robię? Jesteś na Karlovej. Tłum napiera od strony Rynku, mieszając się z rzeszami schodzącymi z Mostu Karola.  Fala porywa Cię i wydaje się, że nie pozostaje nic innego, jak płynąć z nimi. Wypatruj „4”…Dom Pod francuską koroną na Karlovej 4. Postaraj się trzymać prawej „flanki” – po chwili fasada jednego z domów zaprosi Cię do środka. Oto wejście do innego świata, ratunek.

keppler praga stare miasto zwiedzanie poza szlakiem zwiedzanie przewodnik praga praski

Astronom, astrolog, matematyk – Kepler mieszkał w tym domu w latach 1607-12, choć do miasta przybył już w 1600. Stał się pomocnikiem słynnego, duńskiego astronoma Tychona Brahe. Kiedy ten zmarł nagle w 1601, Kepler stał się nadwornym matematykiem i astronomem słynnego cesarza Rudolfa II. To za czasów jego panowania Praga stała się najbardziej magicznym miejscem Europy. Część tej alchemii wciąż czuć, w miejscach takich jak te – zaproponowane w tym wpisie. Na marginesie: śmierć Brahe pozostaje niewyjaśniona do dziś. Legenda mówi, że zmarł w wyniku „zapalenia pęcherza” – nie chciał przerwać obserwacji zaćmienia słońca i udać się za potrzebą. Inna wersja mówi o tym, że w czasie uczty nie chciał odejść od stołu, by nie urazić cesarza. („Nie chcę umrzeć jak Tychon Brahe – powiedzą starsi, prascy piwosze idąc w piwiarni do toalety). Duńscy specjaliści sugerowali otrucie rtęcią. W 2010 roku przybyli do Pragi – Brahe pochowany jest w Kościele Tyńskim na Rynku Staromiejskim – na ekshumację astronoma. Badania (trwały 2 lata) wykazały, że Brahe nie zmarł w wyniku otrucia. Twierdzi się, że u duńskiego astronoma nastąpiła niewydolność nerek. Oczywiście – w wyniku ostrego picia na jednej z uczt.

praskie pasaze stare miasto zwiedzanie miasta co zwiedzać co zobaczyć w pradze 2015 rudolf II alchemia

Wróćmy jednak do Keplera. Przechodząc przez dom możecie podziwiać galerie – w j.czeskim zwane „pavlačami”. Podwórze rozszerzy się. Po lewej stronie znajdziecie muzeum poświęcone Keplerowi. Na środku podwórza fontanna z cytatem z astronoma: „Ubi materia ibi geometria”. I znów piękne, staromiejskie „pawlacze” nad waszymi głowami. Czy praskie dzieło Keplera jest ważne? Z pewnością: Kepler stworzył tu 2, ze swoich 3 najważniejszych praw. Brahe przekazał mu w testamencie wyniki swoich badań, to z pewnością pomogło. Kepler przez wiele lat pracował nad wyznaczeniem orbity Marsa. W końcu doszedł do wniosku, że orbity mają kształt elipsy…Było to mocne potwierdzenie teorii Kopernika, a w późniejszym czasie inspiracja dla Newtona.

2. Plac św. Anny + Divadlo Na zábradlí

Podążacie dalej – w stronę światła. Po wyjściu z domu znajdziecie się na placu przy kościele św. Anny (Anenské náměstí). Jeden z najmniejszych placów w Pradze – niestety, nieznośnie zastawiony autami. Po prawej stronie budynek Teatru Na Balustradzie (Divadlo Na zábradlí). To jedna z najważniejszych scen w historii czeskiego, powojennego teatru. To tu swoją karierę dramaturgiczną rozpoczął Václav Havel, w latach 60-tych rozwijając nurt teatru absurdu. Wejdźcie do środka, po lewej – teatralna kawiarnia. Przesiadują tam aktorzy, pracownicy teatru, fani tego miejsca. Zamówcie kawę po turecku, zasypcie ją porządnie cukrem i rozkoszujcie się przytulną atmosferą. Taki klimat dają tylko małe, praskie sceny. To swego rodzaju praska specjalność.

teatr na balustradzie havel praskie teatry sztuka co zwiedzać david cerny praga poza szlakiem

Po wyjściu nie zapomnijcie odnaleźć rynny na rogu budynku. Przeciska się przez nią coś dziwnego. To „Embrion” autorstwa Davida Černego. Posłużył do wykreowania szczególnej „akcji medialnej”. W 2008 roku, z okazji 50-lecia Teatru Na Balustradzie, dyrekcja teatru – by przyciągnąć uwagę mediów – stworzyła wraz z Černym kaczkę dziennikarską. Artysta ofiarował instalację – aktorzy dorzucili swoje 3 gorsze. Zespół teatralny podzielono na 2 części: jedna grupa była zachwycona „Embrionem”, druga wręcz przeciwnie. Konflikt pracowników sprawił, że media w końcu postanowiły poświęcić trochę czasu legendarnej instytucji.

embrion david cerny sztuka w pradze szlak trasa street art praski przewodnik

3. Kościół św.Anny

W rogu placu znajdziecie bramę. Długim pasażem przejdziecie w kierunku zdekonsekrowanego kościoła św. Anny. Wasz wzrok przyciągnie charakterystyczna, pomarańczowa piramida na szczycie. To jeden z najstarszych kościołów w Pradze. Teraz nie pełni już swoich funkcji sakralnych. Został wyremontowany przez małżeństwo Havlów (konkretnie dzięki ich fundacji „VIZE 97”). Jest to „duchowe” centrum nazwane – Pražská křižovatka (Praskie skrzyżowanie), przeznaczone do spotkań, wystaw, akcji kulturalnych. W miejscu tym wystawiono trumnę prezydenta Havla. Zanim został przewieziony na Zamek Praski,  ludzie składali mu tu ostatni hołd. Kolejka wiła się pasażami, uliczkami aż na Plac Betlejemski. Stąd ruszył też marsz, który przez Most Karola i Malą Stranę odprowadził prezydenta na Hrad. Wciąż podążajcie pasażem, który pozwoli wam wyminąć kościół.

st anna

4. Golem

Mijając kościół św. Anny jesteście już na ulicy Zlatej – Złotej i nie chodzi tu o Złotą uliczkę, która znajduje się na Zamku Praskim, ale o wąski, malowniczy pasaż w sercu Starego Miasta. Nazwa zamkowej Złotej uliczki wzięła się z legendy, na Złotej (staromiejskiej) faktycznie swoje punkty mieli złotnicy i jubilerzy, dla których było to miejsce bardzo atrakcyjne – tędy prowadziły ścieżki na wełtawskie brody. Na rogu Złotej i Liliovej znajdziecie kamiennego golema. Z pozoru to tylko kamienny słup, postawiony w narożniku, by przejeżdżający wóz nie obijał ściany. Ale przyjrzyjcie się uważnie: głowica ma oczy i usta – postać przypomina legendarnego obrońcę Dzielnicy Żydowskiej, stworzonego przez rabina Löw  (Jehuda ben Becalel), na przełomie XVI i XVII wieku. Żydowskie legendy najlepiej przetworzył Gustav Meyrink – jeden z największych praskich pisarzy – pisząc swojego „Golema”. Radzę tą powieść (wydaną po raz pierwszy w 1915) zabrać ze sobą na staromiejski szlak. Szczególnie wydanie z ilustracjami Hugo Steinera (który nosił przydomek „Prag”). Mistyka, romantyzm, strach z nowożytnego miasta, brud, upadek i przedziwne perypetie głównego bohatera Pernatha – kroczycie właśnie przez scenerię tej powieści. Wiele z tych miejsc już nie istnieje – przede wszystkim Dzielnica Żydowska w swojej starej wersji. Wierzę jednak, że na tym szlaku, można jeszcze odnaleźć meyrinkowskiego ducha.

golem

 

5. Řetězová

Z Liliovej zaraz skręcicie w prawo – ten wąski, klaustrofobiczny, często śmierdzący moczem pasaż – to ulica Řetězová – Łańcuchowa (nazwa od domu Pod Trzema Łańcuchami). Jeśli ktoś czytał „Szwejka” uważnie, to pamięta, że aresztowania po zabójstwie arcyksięcia Ferdynanda, odbyły się również tu – konkretnie w kawiarni Montmartre. Wszystko się zgadza – miejsce to funkcjonowało od 1911 roku i Jaroslav Haszek doskonale je znał. Kiedy już wykopali go z każdej knajpy, w Montmartrze zawsze znajdował schronienie. Kawiarnię założył Josef Waltner – aktor, szansonista, kabareciarz – człowiek, który pozbierał wszystkie swoje doświadczenia z nocnych eskapad po Paryżu, Dreźnie, Berlinie, Wiedniu i stworzył pierwszy lokal w Pradze na naprawdę europejskim poziomie. Tańczyło się tu, piło, jadło, dyskutowało o sztuce. Przychodził tu Kafka, Brod, Haszek, Werfel – żeby wymienić tych najbardziej rozpoznawalnych w Polsce. O Montmartrze można by pisać godzinami – zajrzyjcie do środka na kawę – szkoda tylko, że nie zachowało się oryginalne wnętrze, które – jak na tamte czasy przystało – miało kubistyczny charakter. Nad Montmartrem znajdowała się do niedawna biblioteka V.Havla, ale została stąd przeniesiona w inne miejsce. Dalej już ulica Husova. Możecie też na nią dotrzeć przez kontynuację ulicy Złotej (przy golemie – prosto). Wtedy jednak ominiecie Montmartre.

zwiedzanie pragi przewodnik po pradze stare miasto mala strana trasy do zwiedzania w pradze

6. Pasaż Jilská – Michalská

Po minięciu mikrobrowaru „Pod Trzema Różami” (jak zawsze polecam) i przejściu wąskiej uliczki – Jalovcovej, znajdziecie się na Jilskiej. Tuż obok ulica ta wpada w Karlovą, po prawej stronie znów zaszemrze tłum ludzi, przed którymi staramy się uciekać. Bądźmy więc konsekwentni – jeden skok w bramę domu  U Červeného orla (Pod czerwonym orłem) i znów jesteśmy bezpieczni.

zwiedzanie miasta stare miasto praskie przewodnik trasa staromiejska wiosna w pradze

 

Światło dzienne prawie znika, to bardzo wąska i jedna z najkrótszych uliczek – pasaży w Pradze: Hlavsova (nazwana imieniem praskiego burmistrza Jana Hlavsy). Kwintesencja staromiejskiego klimatu: zapach starego kamienia, stęchlizny, ale też galeryjki, kawiarnia, tajemnicze sklepiki poukrywane na piętrach. Tu przeciskacie się przez „szyjkę od butelki”. Gdyby nie kilka reklam i witryn sklepowych, można byłoby mieć wrażenie, że średniowiecze wciąż trwa. W tym rejonie miasta mamy do czynienia z najstarszymi piwnicami – większość domów ma romańskie fundamenty.

praskie pasaże praga inaczej alternatywne trasy zwiedzanie miasta praski spacer

7. Kościół św. Michała Archanioła

Dotrzecie do restauracji V Cipu. Powstrzymacie śmiech, bo po przeczytaniu tego tekstu – wiecie już, że „cip” to „róg, końcówka” np. róg gwiazdy. Po lewej stronie otwiera się kolejny pasaż, prowadzący przy Dom Richtera na Mały Rynek. Tam dotrzeć nie chcemy. Choć to miejsce urokliwe, to w nieznośny sposób zarzucone ogródkami piwnymi. Idźcie dalej prosto. Po przejściu kilku kroków ulicą Michalską dotrzecie na małe podwórze. Po lewej stronie ujrzycie fasadę kościoła. Budowla wygląda na opuszczoną – to kościół św. Michała Archanioła.

praskie pasaże stare miasto zwiedzanie przewodnik praga poza szlakiem co zwiedzać

Zdewastowany, wielokrotnie przebudowywany kościół: najpierw romański, potem gotycki, w końcu barokowy. Gdyby na tym poprzestano…mówilibyśmy o naturalnym porządku. W czasie józefińskich reform kościół (wraz z klasztorem Serwitów) został zlikwidowany. Najgorsze co go spotkało to wielokrotne przebudowy po 1989 – bez dbałości o jego zabytkową strukturę. Najpierw miało być tu Muzeum Szkła, potem galeria handlowa, skończyło się na tym, że w zdekonsekrowanym kościele był klub taneczny (przez pewien czas nazywał się „Kostel” – „Kościół”). Na petycje miłośników praskiej architektury nie reagowały najwyższe czynniki, z prezydentem włącznie. A przecież chodzi o zabytek, ważny dla ruchu husyckiego. Tu (tak jak w pobliskiej Kaplicy Betlejemskiej) swoje kazania głosił Jan Hus – założyciel husytyzmu. Od 1414 roku podawano tu komunię pod dwoma postaciami. Picie Krwi Pańskiej, w czasie każdego nabożeństwa, było jednym z głównych postulatów husytów.

zwiedzanie pragi alternatywnie praskie pasaże stare miasto inaczej praga 2015 długi weekend

8. Kožná

Idąc prosto dostaniecie się na Kožną. Zanim się to stanie, zmieszacie się przez moment z tłumami, idącymi z Placu Wacława na Rynek Staromiejski – przekroczcie szybko Melantrichovą. Po lewej stronie dom, w którym urodził się i żył Egon Erwin Kisch – Dom Pod Dwoma Złotymi Niedźwiedziami. Nie sposób nie znaleźć – tablica upamiętniająca Kischa jest dość duża. Pisarz, dziennikarz, „szalony reporter” – wzór dla wielu późniejszych twórców, z Ryszardem Kapuścińskim włącznie. Pisał po niemiecku, był pochodzenia żydowskiego. Idealny przedstawiciel tygla literackiego, w którym mieszały się wpływy czeskie, żydowskie, niemieckie. Ta „pozszywana”, literacka reprezentacja Pragi była najsilniejszą w historii. Wszystkie pasaże, którymi zmierzaliście, Kisch miał w jednym paluszku. Przemierzał je wielokrotnie: przejścia, skróty, uliczki…Kisch mówił o nich Nichtstrasse – nieulice. W swojej „Monografii pasaży” – opisał wszystkie tego typu miejsca na trakcie królewskim od Bramy Prochowej do Mostu Karola, zajmowały one ważną część w jego twórczości. Wyobraźcie sobie podpitego reportera, kroczącego ze swojej ulubionej kawiarni Montmartre do domu, pokonującego trasę, na której teraz to wy się znaleźliście. Kisch znał ją na pamięć.

zwiedzanie pragi co zobaczyc w pradze alternatywna trasa stare miasto literacka praga

9. Kožná – Železná lub Kožná – Targ św. Gawła

Teraz są 2 warianty do wyboru – Kožná – Železná -> ulica skręca w lewo, malowniczo zwęża się…ale bez obaw – przeciśniecie się obok schowanych tu knajpek. Możecie odbić w prawo – przejść przez pasaż, który pojawi się po prawej stronie: to wariant drugi – Kožná – Targ św. Gawła. Polecam obydwa przejścia. W przypadku pierwszego docieramy do Železnej. Tu znów złapią nas tłumy – po lewej zauważymy Rynek Staromiejski. Wciąż możemy go jednak obejść – wystarczy skręcić w prawo i znaleźć za moment Kamzíkovą (po lewej).

zwiedzanie pragi praski przewodnik trasy w pradze co zwiedzać w pradze z dziećmi z rodzina długi weekend w pradze

Idąc na Targ św.Gawła – a więc wybierając 2 przejście – macie szansę iść pasażem na tyłach restauracji. To prawdziwe wnętrzności Starego Miasta. Po lewej stronie jakaś pralnia, krzątają się tu pracownicy lokali, sprzątacze. Jeśli podniesiecie głowę na rozwidleniu, zobaczycie kolejne staromiejskie galerie. Jesteście na najmniej uczęszczanym trakcie staromiejskim…W samym sercu miasta. Przy kościele św. Gawła w lewo – bez trudu znajdziecie wspomnianą już Kamzíkovą. pasaże praskie zwiedzanie poza szlakiem praga 2015 co zobaczyć w pradze lato w pradze długi weekend praga na długi weekend

10. Kamzíková – Celetná

Kamzíková to ostatnia szansa na to, żebyśmy obeszli Rynek Staromiejski, bez potrzeby wychodzenia na plac. Poza tym to kwintesencja zapomnianej, staromiejskiej uliczki. Krótka, wąska, zdewastowana. Odpoczywają tu bezdomni, przebierają się artyści uliczni. Ale to miejsce związane ściśle z historią prostytucji w Pradze. Tu na przełomie XIX i XX wieku mieściło się zagłębie domów publicznych. Pewnie dlatego, że tuż obok jest Karolinum – rektorat Uniwersytetu Karola. Zawsze kręcili się tu studenci. Ale nie tylko – były tu miejsca z usługami na każdą kieszeń. Wielu przybyszy z prowincji, po raz pierwszy mogło tu zobaczyć umywalki z bieżącą wodą i inne urządzenia sanitarne. Najsłynniejszym miejscem był Salon U Goldschmiedů („salon z damską obsługą” Emanuela Goldschmieda, nazywany przez gości pieszczotliwie „Gogo”), który mieścił się w domu U červeného páva (Dom Pod Czerwonym Pawiem, nr 6). Dziś znajdziecie tam restaurację o tej samej nazwie. Nie zachowały się luksusowe pokoje w różnych stylach. Nie zachował się tajny tunel, którym niektórzy goście uciekali do ulicy Celetnej. Skoro o gościach mowa, to warto powiedzieć w końcu, kto to miejsce odwiedzał: Kafka, Kisch, Werfel, żeby rozpocząć od pisarzy, ale także kompozytor Gustav Mahler. Jednym z pierwszych gości był późniejszy kanclerz Niemiec – Otto von Bismarck. Podobno skorzystał z usług aż 6 dziewcząt, w ciągu jednej nocy. Mówi się, że salon odwiedzał też ostatni austriacki cesarz – Karel I.

stare miasto prostytucja w pradze domy publiczne historia zwiedzanie miasta

11. Týnská ulička i Ungelt

Kamzíkovą można zakończyć trasę praskich pasaży staromiejskich, ale nie trzeba. Po przekroczeniu ruchliwej Celetnej, warto choć na moment zajrzeć do romantycznego „rejonu” za Kościołem Tyńskim – Kościół Najświętszej Marii Panny przed Tynem (dominującym na Rynku). Raz, że kościół ten ma bogate tradycje reformatorskie (a to jeden z wątków tego spaceru) – dwa, że znajduje się za nim Týnská ulička i Ungelt.

stare miasto tyńska uliczka praga praskie zwiedzanie poza szlakiem przewodnik po pradze czeskiej 2015

Tyńską uliczkę polecam szczególnie po zmroku. Ten fragment miasta, oświetlony latarniami gazowymi, wygląda po prostu wspaniale. Uliczką możecie iść dalej, wyobrażając sobie, że tędy chodził do szkoły Franz Kafka. Możecie też wejść do podwórza tuż za Kościołem Tyńskim. To Ungelt – zwany również Týnem (stąd nazwa kościoła, który stoi przed nim). W średniowieczu była to enklawa dla zagranicznych kupców, którzy musieli się tu zgromadzić w czasie przejazdu przez Pragę. Przede wszystkim płacili cło za przewożone produkty, ale też otrzymywali ochronę. Za ochronę płacili opłatę zwaną „ungeltem”. Wy również – podróżując tym szlakiem – poniekąd otrzymujecie ochronę przed zgiełkiem…Na koniec muszę dodać, że (niestety) większość opisanych przeze mnie pasaży jest zamkniętych w nocy (w sezonie letnim zamykane są o godz.20.00). Nie można więc zaliczyć tej trasy przy blasku księżyca. Wciąż jednak zachęcam do zgubienia się na Starym Mieście – jego pasaże na zawsze pozostaną w waszej pamięci.

 

 

Jedna odpowiedź to “PASAŻE STAROMIEJSKIE (ALTERNATYWNA TRASA NA STARYM MIEŚCIE)”

  1. […] chyba tylko kawiarnia Montmartre. Restauracja, bar nocny, kabaret – wszystko w jednym (opisałem to miejsce tu). Jakże mogło tam zabraknąć Amazonek […]

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: