KUBISTYCZNA PRAGA cz.6 – DOMY JOSEFA GOČÁRA

zwiedzanie pragi przewodnik praski architektura kubizm trasy

Odcinek 6 poświęcony jest domkom Josefa Gočára, które możecie zobaczyć w…praskim zoo. 

Kubizm? Czy na pewno? – zapyta ktoś. Mamy tu do czynienia z rondokubizmem, który zapanował po I wojnie światowej, ale i rondokubistyczne obiekty muszą się w tym serialu pojawić (kubistyczny kiosk był pierwszym przedstawicielem, wspominałem wtedy, że kiosk mógł być wzorowany na Gočárovych domkach właśnie).

Josef Gočár – jeden z największych (i piszę to bez żadnej przesady) architektów czeskich w historii. Główna postać najpierw kubizmu, potem modernizmu. To on jest twórcą pierwszego, kubistycznego budynku na świecie: Domu Czarnej Madonny (Dům U Černé Matky Boží) w Pradze, o którym przyjdzie mi pewnie jeszcze napisać w następnych odcinkach. Gočár rozwija potem rondokubizm (np. Legiobank), by w latach 30-tych oddać się funkcjonalizmowi i konstrukcjonizmowi (Kościół św.Wacława w Pradze). Nie tylko architekt, ale także urbanista – opracował nowy urbanistyczny plan Hradca Králové. Można tam podziwiać niezwykle ciekawe gimnazjum jego autorstwa. Warto wspomnieć również o domu zdrojowym w miejscowości Lázně Bohdaneč – jest to perła czeskiego kubizmu poza Pragą.

Żeby zobaczyć Gočárove domki trzeba pofatygować się do praskiego zoo. Tym razem jest to bardziej skomplikowany przypadek – bez kupna biletu się nie obejdzie. Na mapie zoo łatwo odnajdziecie miejsce, gdzie domki zostały ulokowane. Dość peryferyjnie, ale to z powodu zagrożenia powodzią. Część praskiego zoo jest usytuowana na terenach zalewowych. Wielka powódź z 2002 poważnie uszkodziła te rondokubistyczne klejnoty, trzeba było przenieść je w bezpieczne miejsce

Gdzie stały wcześniej? To budynki, które Gočár zbudował dla pierwszego czechosłowackiego lotniska – Praha-Kbely. Można powiedzieć, że to terminale lotniskowe z lat 1920-21. Jeden z domów służył zarządcy lotniska, w drugim była poczekalnia z punktem gastronomicznym dla pasażerów. W latach 70-tych domki przeniesiono do praskiego zoo i postawiono w pobliżu skalnego masywu dla kozic. Nie chodziło o ich folklorystyczny charakter – domki (choć trudno w to uwierzyć) pomalowano na czarno. Dobrze, że ocalały – władze lotniska Praha-Kbely chiały je rozebrać. Problem w tym, że domki postawiono na terenach, dla których Wełtawa jest bezlitosna. Po powodzi planowano przenieść je poza zoo – na wzgórze Petřín lub zwrócić do Kbel. W końcu wybrano opcję przeniesienia ich w bezpieczną strefę ogrodu zoologicznego. Po gruntownym remoncie, od 2011 służą jako restauracja. W jakimś sensie powrócono więc do ich pierwotnej funkcji. Dodano brakujące elementy, odrestaurowano wnętrza (również zaprojektowane przez Gočára).

Z daleka wyglądają jak chałupki z piernika. Wzrok przyciągają elementy w barwach czeskiej flagi. Czemu te narodowe nawiązania? Musimy wrócić na koniec do stylu, bo w tym przypadku nie ma zgodniści terminologicznej. Można powiedzieć, że domki powstały w stylu rondokubizmu, narodowego dekoratywizmu, czechosłowackiego art deco…Wszystkie te określenia są poprawne. Habsburgowie upadli – ten radosny, odważny, kolorowy styl oznacza emancypację! Wzorem stała się architektura ludowa. Powstają domy z kolorowymi kręgami (stąd „rondo”), łukami, kwadratami na fasadach, folklor przenika nie tylko do willi, ale także pałacy bankowych, pasaży, siedzib firm w centrum miasta. Choć z dzisiejszej perspektywy był to raczej szybki „skok w bok” w historii czeskiej architektury, dekoratywizm powraca w designie i modzie. Funkcjonalizm wysłał „styl rogalikowy” (tak, to kolejne określenie) do kąta, kiedy tylko minęła pierwsza fala powojennej euforii. Może dlatego miłośników architektury te kuriozalne realizacje cieszą i inspirują jeszcze bardziej.

praga zwiedzanie atrakcje lato spacer przewodnik po pradze

praga zwiedzanie pragi zoo kubizm atrakcje lato 2015

praga kubistyczna kubistyczne domy

praga kubizm poza szlakiem praskie zoo atrakcje

praga kubizm poza szlakiem atrakcje zwiedzanie pragi

Wcześniejsze odcinki serialu KUBISTYCZNA PRAGA 

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: