PRAGA KAROLA IV (POZA GŁÓWNYM SZLAKIEM)

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

700. rocznica urodzin największego czeskiego władcy zobowiązuje. Zwiedzajcie Pragę Karola IV poza głównym szlakiem. 

Rok Karola IV Luksemburskiego właśnie się kończy. Najwybitniejszy czeski władca urodził się 700 lat temu. Rzutem na taśmę, w ostatnim momencie publikuję wpis jemu poświęcony. Na Most Karola czy Zamek Praski traficie bez problemów, ale miejsc związanych z Karolem jest znacznie więcej – oto kilka z nich, większość daleko od turystycznego zgiełku.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

1. Nowy Świat

Przepiękna enklawa na Hradczanach, położona na uboczu, choć przecież tylko kilka minut piechotą od zatłoczonego Zamku Praskiego lub punktów widokowych na Strahovie. W 136o, decyzją Karola IV, Nowy Świat został włączony do Hradczan. Powstał prawdopodobnie w wyniku pogłębiania pobliskiego potoku Brusnice. Miejsce jak z bajki. W malowniczych domkach wciąż mieszkają Prażanie, choć miejsce nie przyciąga już tylu wolnych duchów, co w drugiej połowie XX wieku. Nowy Świat zdecydowanie zasługuje na osobny wpis, nawet na kilka wpisów. Jeśli wybierzecie się ze mną na zwiedzanie lewego praskiego brzegu – z pewnością znajdziemy czas, by tam zajrzeć. Zdradzę wiele tajemnic praskiej bohemy i nie tylko.

2. Dom Pod Kamiennym Dzwonem

W tym przepięknym, gotyckim domu na Rynku Staromiejskim, Karol IV (najprawdopodobniej) wydał z siebie pierwsze kwilenie. Kiedy 14.5.1346 Karol przychodzi na świat, jego ojciec Jan Luksemburski i matka – Elżbieta Przemyślidka, nie mieszkają na Zamku Praskim, ale w rezydencji w samym centrum praskiego Starego Miasta. Na rogu wciąż możecie odnaleźć kamienny dzwon, od którego pochodzi nazwa miejsca – miał być tam umieszczony by upamiętnić dzwon pobliskiego Kościoła Tyńskiego (Kościół Najświętszej Marii Panny przed Tynem). Dzwon dał znak, by podniesiono bramy dla Jana Luksemburskiego, który w 1310 roku oblegał miasto, okupowane przez Henryka Karynckiego. Fasada domu została zmieniona w stylu neobarokowym, dopiero w latach 60-70-tych rezydencję Luksemburgów regotyzowano. Teraz to jeden z najpiękniejszych przykładów stylu gotyckiego w całym mieście. W 1949 roku na trzecim piętrze mieszkał pisarz Bohumil Hrabal. Dziś dom jest przestrzenią wystawienniczą Galerii Miasta Stołecznego. Odbywają się tu ciekawe wystawy czasowe.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

 

3. Dom Pod Złotym Pierścieniem

Położony tuż obok Domu Pod Kamiennym Dzwonem, pod Kościołem Tyńskim (Týnská 6). Malowniczy średniowieczny dom – a w zasadzie 2 połączone domy – nazwany został od pierścienia na fasadzie. Według legendy pierścień miał zgubić jeden ze staromiejskich demonów. Dom jest jedną z siedzib Muzeum Miejskiego. Kilka dni temu otwarto tu stałą ekspozycję dot. budowniczej działalności Karola IV (Praga Karola IV – Wspaniały plac budowy Europy). Dowiecie się dlaczego Karol był wielkim „developerem”. Pragę uczynił stolicą cesarstwa i podniósł ją na najwyższy poziom rozwoju. Buduje nie tylko najstarszy (istniejący) praski most – symbol miasta i jeden z symboli europejskich, katedrę św.Wita, czy wiele innych świątyń. Zakłada Nowe Miasto (na imponujących 360 hektarach), które sprawia, że Praga staje się metropolią i jednym z największych miast ówczesnej Europy (40.000 mieszkańców pod koniec panowania władcy). Projekt Nowego Miasta był wyjątkowym przedsięwzięciem – szerokie ulice, ogromne place handlowe (Plac Wacława, Plac Karola…) i wiele innych regulacji do dziś zadziwiają miejskich planistów.

W okolicach domów związanych z Karolem odnajdziecie również malownicze pasaże staromiejskie, w których poczujecie resztki atmosfery z czasów największego czeskiego władcy, a przede wszystkim uciekniecie przed tłumami. Dzięki nim łatwo opuścicie zaklęty krąg Rynku Staromiejskiego i dotrzecie na Targ św.Gawła.

4.Targ św.Gawła

Polacy docierają tu najczęściej do baru mlecznego-restauracji Havelská koruna, ale malowniczy Targ św.Gawła (Havelské tržiště) warto odwiedzić także z powodu Karola IV. Na placu, gdzie od 1232 roku znajduje się targowisko (na szczęście między suweniry znów powróciły warzywa, owoce i jedzenie), Karol urządził swoją ucztę koronacyjną. Dla komfortu ludu zabudował plac drewnianym dachem. Wiata została potem rozebrana, a drewna użyto przy stawianiu pobliskich rusztowań budowlanych. Nieopodal w krótkim czasie zaczął powstawać kościół Matki Bożej Śnieżnej, który Karol pojął jako kościół koronacyjny czeskich władców. Wracając na  Havelské tržiště – warto wspomnieć, że było ono częścią tzw. Miasta przy św.Gawle. Kościół zachował się do dziś, w barokowej formie. Plac i okoliczne domy były w średniowieczu centrum osiedlenia niemieckich kolonizatorów (prawdopodobnie z Ratyzbony). Do dziś miejsce zachowało charakter enklawy. W kościele św. Gawła znajduje się głowa świętego. Relikwię kazał sprowadzić z St.Gallen sam Karol.

12545401_1655957388005670_1145959074_n

5. Klasztor Emaus

Na szlaku nie może zabraknąć przynajmniej kilku zabytków na Nowym Mieście. Miasto, założone przez Karola IV w 1348, a od końca XVIII integralna dzielnica Pragi, do dziś może poszczycić się imponującą liczbą miejsc kultu. Karol znany był ze swojego zamiłowania do relikwii – kościoły i klasztory Nowego Miasta miały być skarbcem dla świętych „resztek”. Powstaje kościół św. Katarzyny (ulubionej patronki króla), kościół NMP i Karola Wielkiego (o którym mowa poniżej), św. Apolinarego, św.Henryka, Stefana i inne. Nowomiejskie kościoły tworzą tzw. krzyż kościołów w Pradze – jest to dowód na to, że rozwój był tu zaplanowany do ostatniego szczegółu. Faktycznie – jeśli spojrzymy na mapę, zorientujemy się, że Kościół Zwiastowania NMP wraz z kościołem św.Katarzyny tworzą jedną belkę krzyża. Kościół NMP i Karola Wielkiego oraz klasztor Emaus – drugą. Belki przecinają się w kościele św. Apolinarego. Badacze wskazują też na inspiracje biblijne. Karol przy planowaniu Nowego Miasta chciał zbliżyć się do obrazu Niebieskiego Jeruzalem.

Skoro wspomniałem o klasztorze Emaus, warto mu poświęcić chwilę – był bowiem oczkiem w głowie „ojca ojczyzny”. Jego charakterystyczne, współczesne wieże (a w zasadzie skrzydła anioła) przyciągają wzrok każdego, kroczącego po praskich bulwarach nad Wełtawą. Do bolesnej i dramatycznej historii z końca II wojny światowej dojdziemy. Sam Karol zaplanował w tym miejscu swoją „akademię”. Sprowadził tu benedyktynów z różnych słowiańskich narodów (jako pierwsi przybyli benedyktyni z dzisiejszej Chorwacji). Jego dobry przyjaciel (wcześniejszy nauczyciel) papież Klemens VI pozwolił na sprawowanie w tym miejscu liturgii w językach słowiańskich. Słowiańscy mnisi mieli rozejść się po świecie (Karolowi chodziło głównie o Bałkany) i głosić dobrą nowinę, pod znakiem krzyża scalając słowiańskie narody. Dzięki temu Karol chciał wzmocnić swoje oddziaływanie w tej części Europy – przenieść ciężar cesarstwa z zachodniej flanki, na wschodnią. Stąd też Praga tak idealnie nadawała się na stolicę – centrum ekspansji kulturowej. Zamysł władcy nie wypełnił się. Jego wielkie plany zostały pokrzyżowane przez wojny husyckie i inne procesy polityczne w Europie. Jest to jednak przykład długofalowej polityki Karola, jego wizji przekraczającej panowanie.

Klasztor Emaus (nazwany tak od fragmentu Ewangelii czytanej przy konsekracji miejsca w 1372) jest symbolem „5-minutowej zguby” – bombardowań Pragi w 14.2.1945. Wspominałem o tym, przy okazji promowania „trasy wełtawskiej”. Polecam. 

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

6. Kościół NMP i Karola Wielkiego

Niewielu wie, że wzgórze Karlov było w czasach rozwoju Nowego Miasta, po roku 1348, miejscem świętym – Mons Caroli sancti. W 1350 roku Karol założył tu kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Karola Wielkiego (swojego patrona, którego imię otrzymał na bierzmowaniu). Sprowadził tu Zakon augustianów. Kościół jest szczególny – oktagonalny. Zachwyca odważne, późno gotyckie, żebrowe sklepienie tworzące gwiazdę – najpiękniejsze (znane mi) w Pradze. Na wzór rzymskiej bazyliki na Lateranie, znajdują się tu Święte Schody. Przepiękne miejsce, przesycone mistyczną atmosferą można zwiedzić w niedzielę, po nabożeństwach (lub po wcześniejszej rezerwacji). Tuż obok znajduje się małe, bardzo ciekawe (dla niektórych kuriozalne) Muzeum Czeskiej Policji.

7. Bastion Na Bożych Mękach

Schodząc z Karlova, można natknąć się na pozostałości murów Nowego Miasta. Fragment do dziś prezentuje się imponująco. Trzeba nadmienić, że Karol zdecydował o szybkiej (rekordowej wręcz jak na tamte czasy) budowie nowych murów miejskich. Po kilkunastu latach budowy Nowe Miasto było już obwarowane – kiedy w jego centrum trwały jeszcze gorączkowe prace. Po kilku minutach spaceru dotrzemy do malowniczego Bastionu Na Bożych Mękach (nazwa od stojącej tu kapliczki), który powstał w czasie przebudowy nowomiejskich murów, w epoce baroku. Bastion zrekonstruowano w roku 2012 – z sukcesami: realizacja została nagrodzona Grand Prix Architektów. Znajduje się tu restauracja i mini – galeria współczesnej rzeźby. Z murów świetnie widać Wyszehrad.

IMG_20160522_132556489

8. Wyszehrad

Było to miejsce ważne dla Karola IV. Na tym mitycznym wzgórzu rozpoczynał się założony przez niego rytuał koronacyjny. Karol przebudował Wyszehrad – za jego czasów stał się on monumentalnym akropolis – miastem na wzgórzu. Niestety do dzisiejszych czasów nie zachował się na wzgórzu pałac królewski, rzecz jasna z czasów Karola IV. Został zniszczony w czasie wojen husyckich. Do dzisiaj mistyczna, magiczna atmosfera panowania Cesarza unosi się nad tym miejscem. W kazamatach cytadeli wyszehradzkiej znajduje się kilka pomników z Mostu Karola. Nie wspominając też o pięknych widokach na Nowe Miasto – tu właśnie tu możemy poczuć jego ogrom i rozmach. Wyszehrad polecam zawsze – o każdej porze roku.

9. Grébovka – winnica

Karol zaszczepił (dosłownie i w przenośni) swoim poddanym miłość do winnej latorośli. Jedna z praskich winnic znajduje się na Winohradach, w parku (angielskim) zwanym Havlíčkovy sady (lub Grebovka). Winnica miała zostać założona przez samego Karola. Do dziś produkuje się tu wino (sprzedawane w pięknej kawiarni-altanie lub piwniczce – ta otwarta tylko w piątki). Organizowane są tu festiwale kulinarne i winobrania. Havlíčkovy sady polecałem już przy  poszukiwaniu najpiękniejszych miejsc na spacery w Pradze. To miejsce tak urokliwe, że nie będziecie chcieli wracać do zatłoczonego praskiego centrum – nie tylko dla miłośników wina…

sierpień w Pradze

10. Plac Karola

Z powrotem do centrum miasta – na największy jarmark średniowiecznej Europy. Mowa o Placu Karola (dawnym Targu Bydlęcym), który od XIX wieku porośnięty drzewami, nie przypomina już handlowego centrum nowej osady. Karol w magicznym środku placu postawił (nie zachowaną do dziś) Kaplicę Bożego Ciała, gdzie prezentował cesarskie klejnoty koronacyjne i relikwie świętych.

Park na Placu Karola jest ciekawym miejscem dla dendrologów. Znajduje się tu wiele okazów np. platan javorolistý. Nie jest to może najlepsze miejsce do relaksu, plac to ważny węzeł komunikacyjny, ale można tu zasiąść na chwilę i obserwować ruch miasta. Miłośnicy tajemnic przychodzą pod tzw. Dom Fausta na południowej ścianie placu. Znajdziecie tu prawdopodobnie największą praską galerię pomników na świeżym powietrzu (po Moście Karola). Ratusz Nowomiejski na północnej ścianie – to już symbol nowej, znacznie mniej spokojnej ery. Właśnie tu dokonano I praskiej defenestracji. Ale tymi sprawami musiał zamartwiać się już syn Karola – Wacław IV. I pewnie do niego dojdziemy w naszych wspólnych spacerach po średniowiecznej Pradze! Wytrwałej eksploracji 🙂

BONUS: kiedy wejdziecie do westybulu metra na Placu Karola – znajdziecie jeszcze jeden ciekawy element związany z Karolem IV, polecam, opisałem go tu.

 

 

Reklamy

Jedna odpowiedź to “PRAGA KAROLA IV (POZA GŁÓWNYM SZLAKIEM)”

  1. […] z wieloma ciekawymi elementami. Pod willą znajduje się przepiękna winnica (podobno jeszcze z czasów Karola IV), malowniczo usytuowana drewniana altana z kawiarnią i winiarnią (serwującą tutejsze wino). […]

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: